Jeżeli powstałe w wyniku wypadku obrażenia ciała spowodowały utratę zdolności do pracy, osoba poszkodowana może starać się od ubezpieczyciela przyznania renty wyrównawczej.

Co to jest renta wyrównawcza?

Świadczenie to ma na celu wyrównanie różnicy pomiędzy dochodami uzyskiwanymi przed wypadkiem np. komunikacyjnym, przy pracy. Bez znaczenia jest jaka była forma zatrudnienia. Może to byś wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę, umowy zlecenia, ale także działalności gospodarczej i rolniczej.

We wszystkich takich sytuacjach świadczenia wypłacane po wypadku przez ZUS i opiekę społeczną najczęściej są niższe niż wynagrodzenie wpływające na konto przed wypadkiem.

Poszkodowany, który ma poważne uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia kierowany jest na komisję lekarską celem ustalenia utraty zdolności do pracy. Lekarz orzecznik ZUS przeprowadza badanie i orzeka o zakresie niezdolności do pracy, która to może mieć charakter całkowity lub częściowy. Obie sytuacje uprawniają do domagania się uzupełniającej renty cywilnej po wypadku.

W razie orzeczenia częściowej niezdolności do pracy do wyliczenia wysokości renty wyrównawczej (cywilnej od ubezpieczyciela) należy uwzględnić zachowany przez poszkodowanego potencjał zarobkowy (możliwości zarobkowych), czyli zarobkami jakie poszkodowany może uzyskać wykorzystując ograniczoną zdolność do pracy (patrz. Sąd Najwyższy wyrok z dnia 5 września 2001 II UKN 534/00 OSNP 2003/11/274).

Obrazowo ujmując - im wykazana większa różnica w dochodach tym wyższa renta. W związku z tym podstawową kwestią przy zgłaszaniu tego typu roszczeń rentowych, jest jak najdokładniejsze udokumentowanie historii zatrudnienia, posiadanych kwalifikacji oraz osiąganych przed wypadkiem zarobków, ponieważ obowiązek dowodowy spoczywa po stronie osoby zgłaszającej roszczenie.

Sytuacja może się nieco skomplikować w przypadku małoletnich, którzy w trakcie nauki ulegli wypadkowi. Skutki w postaci powstałej niezdolności do pracy zarobkowej są tutaj odroczone w czasie. Małoletni nabędzie prawo do renty po hipotetycznie zakładanym końcu swojej edukacji.

Udowodnienie wysokości przysługującej mu renty wymaga wykazania, że poszkodowany był np. na tyle dobrym uczniem, że edukację zakończyłby uzyskaniem wyższego wykształcenia, które pozwoliłoby mu na osiąganie dochodów na poziomie średniego wynagrodzenia.

Wysokość renty wyrównawczej może ulegać zmianie na przestrzeni lat, nawet wówczas gdy została ona ustalona wyrokiem sądowym lub w wyniku ugody. Warunkiem jest jednak zmiana okoliczności i warunków, na podstawie których renta została przyznana. Pod tym sformułowaniem może się kryć przykładowo zarówno zmiana wysokości renty z ZUS oraz zmiana wysokości (najczęściej będzie to podwyższenie) hipotetycznego wynagrodzenia jakie poszkodowany mógłby uzyskiwać, gdyby nie doszło do wypadku.

Trzeba mieć na uwadze to, że pracownik, gdyby nie uległ wypadkowi, co pewien czas mógłby uzyskać podwyżkę lub awans, co znacząco wpływałoby na jego zarobki. Mogą również wystąpić zdarzenia przeciwne – poszkodowany może utracić status osoby niezdolnej do pracy zarobkowej lub osiągnąć wiek emerytalny.

Warto też wiedzieć, że osoby które otrzymują od towarzystwa ubezpieczeniowego rentę wyrównawczą są zwolnieni z płacenia z tego tytułu podatku dochodowym od osób fizycznych.

Czy osiągnięcie wieku emerytalnego przekreśla prawo do renty wyrównawczej?

Osiągnięcie wieku emerytalnego nie skutkuje automatycznym zaprzestaniem wypłacania renty wyrównawczej. Jeśli wieloletnia niezdolność do pracy skutkuje wypłacaniem emerytury w kwocie niższej niż byłaby wypłacana gdyby do wypadku nie doszło, to renta wyrównawcza powinna wyrównać tą różnicę.

Natomiast, jeśli niezdolność do pracy powstała na krótko przed uzyskaniem prawa do emerytury i nie wpłynęła na jej zmniejszenie, wówczas renta wyrównawcza może zostać zniesiona.

Ważne, żeby dokładnie zapoznać się z rodzajem świadczonej pracy. Niektóre zawody mogą być skutecznie wykonywane nawet wiele lat po osiągnięciu wieku emerytalnego. Tym samym przez ten okres można skutecznie domagać się wypłaty przez ubezpieczyciela również renty, pomimo faktycznego osiągnięcia wieku emerytalnego przez poszkodowanego.

Jednorazowe świadczenie w miejsce cyklicznej renty

Osoba pobierające rentę wyrównawczą posiada możliwość kapitalizacji miesięcznej płatności renty na jednorazowe odszkodowanie. Warunkiem takiej zamiany jest wskazanie ważnego celu. Takim celem podanym przez poszkodowanego, który chce dokonać kapitalizacji renty może być na przykład chęć przekwalifikowania zawodowego w celu przywrócenia częściowo zdolność do pracy lub też podjęcie inwestycji we własną działalność gospodarczą. Każdy przypadek jest indywidualny i uzależniony od osobistych predyspozycji poszkodowanego.