Osobom, które na skutek wypadku komunikacyjnego doznały obrażeń ciała, przysługują określone prawem roszczenia w związku z doznaną szkodą.

Pojęcie osób, które brały udział w wypadku komunikacyjnym, jest szerokie i obejmuje m.in.:

  • osoby, które w chwili zdarzenia przebywały w samochodzie drugiego uczestnika wypadku,

  • osoby, które chwili zdarzenia przebywały w pojeździe sprawcy wypadku,

  • osoby poruszające się pojazdem innym niż samochód, np. rowerem czy hulajnogą,

  • pieszych.

Wszystkie takie osoby nazywamy poszkodowanymi.

Należy jednak pamiętać, że roszczenia za wypadek komunikacyjny nie przysługują sprawcy, nawet jeżeli w wyniku wypadku doznał szkody materialnej lub obrażeń ciała. Nie może on ubiegać się o odszkodowanie.

Czym jest szkoda?

Sama szkoda może przybierać różną postać. Najpoważniejszymi, poza śmiercią poszkodowanego, jest doznanie przez niego obrażeń ciała albo rozstroju zdrowia. Poza tym wskazać można na:

  • uszkodzenie lub zniszczenie rzeczy,

  • koszty leczenia,

  • koszty dojazdów,

  • koszty opieki,

  • utracony dochód.

W przypadku obrażeń ciała poszkodowanemu przysługuje zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę. Zadośćuczynienie ma co do zasady charakter jednorazowy i powinno obejmować rekompensatę za wszystkie skutki jakie wywołał wypadek. Przy określeniu jego wysokości bierze się pod uwagę rodzaj urazów i ich wpływ na zdrowie i dalsze życie poszkodowanego.

Przepisy nie odwołują się jednak do żadnych definicji, co dokładnie powinno być uwzględnione. Praktyka pokazuje, że uwzględnić powinno się między innymi rozmiar obrażeń, długotrwałość procesu leczenia i rehabilitacji, odczuwany ból, ograniczenia w możliwości korzystania z przyjemności, niemożność uprawiania hobby itp.

Zniszczenie lub uszkodzenie rzeczy może dotyczyć zarówno pojazdu, którym poszkodowany jechał (samochód, motocykl, rower), ubrań i przedmiotów zaopatrzenia osobistego, które miał na sobie (kasku, okularów, aparatów słuchowych, protez itp.), Może dotyczyć również innych przedmiotów, które po wypadku komunikacyjnym nie mogą pełnić swojej funkcji lub też wymagają naprawy (np. telefon komórkowy czy inny sprzęt elektroniczny).

Nierzadko szkoda powstaje dopiero po jakimś czasie od wypadku komunikacyjnym.

Jeżeli w związku z doznanymi obrażeniami poszkodowany musi odbywać wizyty lekarskie, zażywać leki, uczęszczać na rehabilitację czy nabyć sprzęt ortopedyczny lub rehabilitacyjny i ponosi z tego tytułu koszty, to jest to również szkoda wynikła z wypadku komunikacyjnego.

Korzystanie z odpłatnych konsultacji lekarskich czy prywatnej rehabilitacji może być niezbędne w przypadku długiego czasu oczekiwania na świadczenie z NFZ lub też w sytuacji, w której NFZ dane świadczenia w ogóle nie refunduje. W uzasadnionych przypadkach szkoda obejmuje również koszty leczenia poza granicami kraju.

Jeżeli poszkodowany wymaga odpłatnego leczenia przepisy przewidują możliwość żądania wyłożenia z góry sumy potrzebnej na leczenie.

Analogicznie dotyczy to również kosztów dojazdów do lekarza, na rehabilitację czy w celu załatwienia niezbędnych formalności, które po wypadku komunikacyjnym poszkodowany zmuszony jest ponosić. Szkodą będzie również zwiększenie dotychczasowych kosztów dojazdu, np. w sytuacji w której poszkodowany musi zapłacić komuś za dowiezienie, zamiast kierować samemu.

Gdy poszkodowany z uwagi na stan zdrowia wymaga opieki i pomocy ze strony osób trzecich, należy mu się zwrot kosztów opieki, nawet jeżeli nie ponosił kosztów wykwalifikowanej pielęgniarki, a opiekę sprawował domownik.

Poszkodowanemu przysługuje również zwrot utraconego dochodu. Aby go obliczyć, należy porównać dochody, jakie poszkodowany uzyskiwał przed wypadkiem oraz te, jakie uzyskuje po zdarzeniu. Różnica między nimi będzie właśnie szkodą w postaci utraconego dochodu.

Co istotne, katalog rodzajów szkody nie jest zamknięty. Poszkodowany może domagać się zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli powstały one na skutek wypadku komunikacyjnego. Działa tutaj zasada pełnej rekompensaty szkody. Jej celem jest przywrócenie stanu, jaki istniał przed wypadkiem komunikacyjnym, i to w możliwie najpełniejszym zakresie.

Stąd możliwe jest również dochodzenie renty z powodu utraty zdolności do pracy zarobkowej czy renty na zwiększone potrzeby, tj. na opisane powyżej koszty, które powstają systematycznie, np. co miesiąc czy raz na kwartał.

Do kogo kierujemy swoje roszczenia? Co zrobić, aby doszło do wypłaty odszkodowania?

Roszczenia o odszkodowanie za wypadek mogą być kierować przez poszkodowanego bezpośrednio do sprawcy. Zanim jednak zaangażujemy się w dochodzenie roszczeń od kierowcy, warto rozważyć, czy jest on osobą wypłacalną.

Może się bowiem okazać, że nawet jeżeli wygramy taką sprawę i uzyskamy korzystny wyrok, to nawet przy pomocy komornika nie uda nam się wyegzekwować kwot, pozwalających na pokrycie choćby kosztów procesu.

Stąd, jeżeli chodzi o wypadki komunikacyjne bezpieczniejszą drogą będzie zgłoszenie swoich roszczeń do towarzystwa ubezpieczeń, w którym pojazd sprawcy zdarzenia został ubezpieczony.

Polskie prawo przewiduje bowiem, że każdy pojazd mechaniczny (czyli przede wszystkim samochód osobowy i ciężarowy, ciągnik rolniczy, motorower czy przyczepa) musi zostać obowiązkowo ubezpieczony w zakresie odpowiedzialności cywilnej. W związku z tym za szkody związane z ruchem takiego pojazdu mamy możliwość dochodzenia roszczeń z obowiązkowego ubezpieczenia OC pojazdu.

A jeżeli nie było polisy OC lub sprawca nie jest ustalony?

Pomimo tego, że prawo nakłada obowiązek wykupienia OC komunikacyjnego, to nie każdy kierowca go realizuje. Może też dojść do wypadku, z miejsca którego sprawca ucieknie i nie zostanie ustalony. W obu przytoczonych sytuacjach mamy możliwość skierowania swoich roszczeń do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego.

Co ważne Fundusz wypłaca świadczenia w takim samym zakresie i wymiarze jak ubezpieczyciel. Tym samym powinniśmy odpowiednio dokumentować zarówno przebieg leczenia, jak też wydatków i kosztów związanych z rehabilitacją i leczeniem.

Odszkodowanie za wypadek komunikacyjny z udziałem obcokrajowca

W związku ze znaczną liczbą osób podróżujących po Europie może zdarzyć się, że będziemy uczestnikiem wypadku komunikacyjnego za granicą, w którym sprawcą jest obcokrajowiec. Obcokrajowiec może także spowodować wypadek na terenie Polski, w którym poszkodowani będą Polacy. Również w takich przypadkach nie pozostajemy pozbawieni ochrony.

Na mocy umów międzynarodowych pomiędzy instytucjami ubezpieczeniowymi mamy możliwość skutecznego dochodzenia odszkodowania w kraju swojego zamieszkania. Działania podejmujemy przed polskimi zakładami ubezpieczeń, które pełnią rolę reprezentantów lub korespondentów ubezpieczycieli zagranicznych.

Gdyby doszło do konieczności wystąpienia na drogę sądową, to w takich przypadkach możemy pozwać Polskie Biuro Ubezpieczycieli Komunikacyjnych.

Podstawy prawne:

Art. 444 i 445 Kodeksu cywilnego (Dz. U. 2019 poz. 1145 z późn. zm.)

art. 4 Ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. 2019 poz. 2214)