Utrata bliskiego w wypadku komunikacyjnym daje możliwość, aby najbliżsi członkowie rodziny ubiegali się o rekompensatę od ubezpieczyciela sprawcy wypadku.

Głównym świadczeniem jakie im przysługuje jest zadośćuczynienie za śmierć osoby bliskiej. Aby móc wystąpić z roszczeniem poszkodowany nie może być uznany za sprawę zdarzenia. Roszczenie o zadośćuczynienie za śmierć kierować można do ubezpieczyciela pojazdu sprawcy zdarzenia lub też bezpośrednio do sprawcy zdarzenia.

Kto może ubiegać się o zadośćuczynienie za śmierć bliskiej osoby?

Przepisy prawne, a właściciwe art. 446 Kodeksu Cywilnego nie mówi konkretnie komu takie zadośćuczynienie się należy. Określa się, że zadośćuczynienie może być przyznane najbliższym członkom rodziny zmarłego. Najczęściej są to żona, dzieci, rodzeństwo, dziadkowie i wnuki. Do kręgu osób które są uprawnione należą również przyrodnie rodzeństwo, macocha, czy też ojczym.

Chociaż wydawać by się mogło, że decydujące znaczenie będą mieć formalne więzi rodzinne, to zdarzają się także wyjątki. Chodzi tutaj chociażby o wieloletnie związki partnerskie (konkubinat). Wiele par decyduje się na założenie rodziny nie wstępując w związek małżeński.

Celem uzyskania zadośćuczynienia konieczne jest wykazanie bliskich i zażyłych relacji z osobą zmarłą, więzi emocjonalnych, które łączyły osobę poszkodowaną z osobą, która ubiega się o świadczenie od ubezpieczyciela.

Można więc powiedzieć, że uprawnionymi do żądania zadośćuczynienia za śmierć bliskiej nie muszą być osoby z rodziny zmarłego, osoby które są z nim spokrewnione. Kluczowe znaczenie mają faktyczne relacje i ich zażyłość. W przepisach nie zostało wprost napisane, komu zadośćuczynienie przysługuje. Mowa jest tylko ogólnie o członkach rodziny, a Sąd może ustalić kto stanowi faktycznie najbliższą rodzinę zmarłego. Nie zawsze jest tak, że musi to być osoba spokrewniona.

Od jakich czynników zależy wysokość wypłaconego zadośćuczynienia za śmierć?

Przede wszystkim należy podkreślić, że wysokość zadośćuczynienia nie jest uzależniona od sytuacji materialnej osoby zmarłej, jak ma to miejsce w przypadku roszczeń z tytułu stosownego odszkodowania. Zadaniem zadośćuczynienia jest rekompensata za powstałą krzywdę, wynikającą ze śmierci bliskiego.

Wysokość zadośćuczynienia nie może stanowić zapłaty symbolicznej, a jego wysokość musi być odpowiednio wysoka tak, aby straty tej nie umniejszać. Głównym zadaniem tego świadczenia jest złagodzenie cierpień wywołanych stratą bliskiego. Wypłacone z tego tytułu świadczenie ma nie tylko choć przynajmniej w części zrekompensować stratę bliskiego, ale i pomóc przystosować się do nowej sytuacji.

Ubezpieczyciel przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia bierze pod uwagę:

  • doznaną krzywdę, tzn. rozmiar doznanego bólu przez osobę, która stara się o odszkodowanie, jej cierpień moralnych,

  • trudności adaptacyjne roszczącego związane z odnalezieniem się w nowej sytuacji, po stracie najbliższej osoby,

  • wiek osoby zmarłej i rola jaką zmarły pełnił w rodzinie (małżonek, dzieci, rodzice, rodzeństwo),

  • wiek osoby uprawnionej i to w jakim stopniu doszło do pogorszenia sytuacji życiowej po śmierci osoby najbliższej,

  • wystąpienie zaburzeń natury psychicznej (psychoterapia po śmierci bliskiego).

Zgłoszenie i udokumentowanie roszczeń

Osoba uprawniona, starająca się o zadośćuczynienie powinna zgłosić szkodę do towarzystwa ubezpieczeniowego, w którym sprawca posiadał wykupione OC na dzień zdarzenia. Można to zrobić telefonicznie, pisemnie, czy też poprzez e-mail lub formularz zamieszczony na stronie zakładu ubezpieczeń.

Szkodę należy zgłosić w terminie 3 lat od wypadku. Jeżeli wypadek nosi znamiona przestępstwa wówczas roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia jego popełnienia.

Przy zgłoszeniu szkody należy przedstawić dowody, na podstawie których osoba uprawniona ubiega się zadośćuczynienie. Niezbędne jest przekazanie ubezpieczycielowi:

  • dokumentu wskazującego sprawcę zdarzenia (notatka policyjna, wyrok, postanowienie prokuratury),

  • dokumentu wskazującego na stopień pokrewieństwa z osobą zmarłą (akt urodzenia, akt małżeństwa).

  • dokumentów potwierdzających relacje łączące osobę zmarłą z osobą uprawnioną do uzyskania zadośćuczynienia (oświadczenia opisujące tą relację, zdjęcia rodzinne, pamiątki),

  • dokumentacji medycznej wskazującej na krzywdę po śmierci najbliższego członka rodziny, (historia ewentualnego leczenia psychiatrycznego, zaświadczenia lekarskie uzyskane w toku leczenia wraz z zaleceniami).

Towarzystwo ubezpieczeniowe na rozpatrzenie roszczeń i wydanie decyzji w sprawie ma 30 dni. Ostateczne stanowisko powinno być zajęte w ciągu 90 dni od zgłoszenia roszczeń, w wyjątkowych sytuacjach termin likwidacji szkody i wypłaty świadczenia może się wydłużyć.

Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego ubezpieczyciel podejmuje decyzję o wypłacie zadośćuczynienia lub o odmowie wypłaty zadośćuczynienia, jeśli dojdzie to wniosku, że nie doszło do zerwania silnych więzi.

W sytuacji gdy ubezpieczyciel uzna, że zadośćuczynienie nie przysługuje osobie bliskiej lub przysługuje w innej wysokości niż wskazana w zgłoszeniu szkody, wówczas informuję o tym zgłaszającego szkodę, uzasadniając swoją decyzję.

Ubezpieczyciel powinien w swojej decyzji pouczyć o możliwości złożenia odwołania się od decyzji i wskazać jakie są dopuszczalne formy złożenia odwołania, czyli tzw. reklamacji (pisemna, telefoniczna, pocztą elektroniczną, czy osobiście w placówce). Ponadto decyzja powinna zawierać pouczenie o możliwości skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego.

Kiedy odwołanie?

Osoba uprawniona zawsze może się odwołać od decyzji ubezpieczyciela. Reklamację można złożyć bez względu na to czy ubezpieczyciel odmówił wypłaty zadośćuczynienia za śmierć, jak i w przypadku wypłaty zadośćuczynienia, ale w wysokości zaniżonej. Jeśli ubezpieczyciel podtrzyma swoje dotychczasowe stanowisko istnieje możliwość skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego. Wówczas to sąd rozstrzyga jaka kwota zadośćuczynienia jest odpowiednia.